System bezorkowy, uproszczenia uprawowe, siew bezpośredni w mulcz – dla wielu z nas to dziś jedyna droga do zatrzymania wilgoci w glebie i cięcia kosztów paliwa. Rolnictwo regeneratywne i oszczędnościowe ma jednak swoje konsekwencje. Zostawiając pociętą słomę na powierzchni pola, budujemy idealny inkubator dla jednego z najgroźniejszych patogenów współczesnej uprawy zbóż. Aby zminimalizować ryzyko rozwoju patogenów warto stosować produkty mikrobiologiczne, jak Synergia Split. Dzięki intensyfikacji aktywności mikrobiologicznej gleby, produkt znacznie przyspiesza procesy mineralizacji oraz humifikacji słomy i resztek pożniwnych. W efekcie efektywnie udostępnia roślinom zablokowane w nich składniki pokarmowe, stymuluje wzrost zawartości pożytecznych fitohormonów oraz aktywnie wspiera odbudowę struktury próchnicznej. Dodatkowo, poprzez szybki rozkład materii organicznej, preparat ogranicza bazę żerową i siedliska zimowania patogenów oraz szkodników, co bezpośrednio przekłada się na wyższy plon i lepsze parametry jakościowe kolejnych upraw.
Mimo podejmowanych działań profilaktycznych rolnicy i tak zmuszeni są do zmierzenia się z zagrożeniami w postaci chorób, takich jak DTR. Brunatna plamistość liści (Pyrenophora tritici-repentis), w ciągu zaledwie kilku dekad awansowała z choroby marginalnej do miana głównego wroga liścia flagowego. W gospodarstwach, które zrezygnowały z tradycyjnej orki, presja tej choroby wzrasta lawinowo. Jak skutecznie zidentyfikować zagrożenie i obronić plantację przed stratami sięgającymi nawet 30-40% plonu? Dowiedz się więcej z naszego artykułu.
Aby skutecznie walczyć z wrogiem, trzeba poznać jego strategię. Grzyb Pyrenophora tritici-repentis posiada unikalny cykl życiowy, który idealnie wpisuje się w nowoczesne trendy agrotechniczne.
W tradycyjnym systemie orkowym, głębokie przykrycie resztek pożniwnych ziemią odcinało patogen od tlenu i przyspieszało jego rozkład. W uprawie uproszczonej lub pasowej (strip-till), słoma pozostaje na powierzchni. To właśnie na niej jesienią i zimą formują się czarne, drobne owocniki – pseudotecja.
Wiosną, gdy temperatura wzrasta, a opady deszczu zwilżają glebę, z owocników uwalniają się zarodniki workowe (askospory). Przenoszone przez wiatr na odległość kilkunastu centymetrów, trafiają na najniższe liście pszenicy, inicjując tzw. infekcję pierwotną. Następnie na porażonych tkankach dochodzi do produkcji zarodników konidialnych, które wraz z kroplami deszczu i podmuchami wiatru „wędrują” w górę łanu, atakując liść podflagowy i flagowy. Jeśli w czerwcu panuje wysoka wilgotność, a temperatura oscyluje w granicach 20–25°C, proces ten przypomina eksplozję.
Szybka diagnoza na polu to klucz do sukcesu. Często spotykam się z sytuacją, w której rolnicy mylą wczesne objawy DTR z septoriozą paskowaną liści lub plamami fizjologicznymi wywołanymi stresem (np. po przymrozkach lub zabiegach herbicydowych). Taki błąd kosztuje – zły dobór substancji czynnej w zabiegu T1 lub T2 to wyrzucanie pieniędzy w błoto.
Weź lupę i przyjrzyj się wnętrzu plamy. Jeśli widzisz wewnątrz nekrozy drobne, czarne kropki (piknidia) – to septorioza. Jeśli plama jest gładka, a w jej centrum znajduje się ciemny punkt bez struktur zarodnikujących – masz do czynienia z brunatną plamistością liści (DTR).
W profesjonalnej produkcji nie ma miejsca na opryski „na oko” lub dlatego, że „sąsiad już jedzie z opryskiwaczem”. Każdy wjazd w pole musi być uzasadniony ekonomicznie. Dla brunatnej plamistości liści kryteria decyzji są precyzyjne.
Zabieg jest uzasadniony, jeśli stwierdzimy 10–15% porażonych liści w analizowanej próbie (100 losowo wybranych źdźbeł).
Próg drastycznie spada. Wystarczy 5% porażonych liści lub pojawienie się pierwszych, pojedynczych plam na liściu podflagowym, by podjąć decyzję o natychmiastowej interwencji.
Walka z Pyrenophora tritici-repentis wymaga zastosowania substancji o silnym działaniu zarówno interwencyjnym, jak i długoterminowym (zapobiegawczym). Oparcie ochrony wyłącznie na jednej grupie chemicznej to prosta droga do wybudowania odporności patogenu. Skuteczna technologia opiera się na trzech filarach.
To grupa, bez której zwalczanie DTR w pszenicy jest niemożliwe. Substancje takie jak protiokonazol wykazują najwyższą skuteczność biologiczną przeciwko temu patogenowi. Działają układowo, wnikając do rośliny i hamując rozwój grzybni wewnątrz zainfekowanych tkanek.
W zabiegu T2 (ochrona liścia flagowego i podflagowego) standardem stało się łączenie triazoli z grupą SDHI. Substancje takie jak biksafen, fluksapyroksad czy fluopyram blokują procesy oddechowe komórek grzyba. Charakteryzują się wyjątkową stabilnością na liściu i odpornością na zmywanie przez deszcz, zapewniając ochronę nawet do 4-5 tygodni po aplikacji.
Przełomowym odkryciem jest produkt Elatus Plus Zboża. Jest to kompletny, profesjonalny pakiet fungicydowy stworzony z myślą o zabiegu T2, który wykazuje wysoką skuteczność w zwalczaniu brunatnej plamistości liści (DTR). Synergia działania trzech uzupełniających się substancji czynnych z dwóch różnych grup chemicznych gwarantuje ochronę na najwyższym poziomie:
Dzięki potrójnemu uderzeniu pakiet Elatus Plus Zboża nie tylko skutecznie niszczy grzybnię Pyrenophora tritici-repentis, ale wykazuje też wyraźny efekt fizjologiczny (green-ing). Zabezpiecza zieloność liścia flagowego, poprawia gospodarkę wodną rośliny i pozwala w pełni zrealizować potencjał plonotwórczy łanu, nawet w warunkach wysokiej presji chorobowej wywołanej uproszczeniami uprawowymi.
Azoksystrobina czy piraklostrobina świetnie sprawdzają się jako komponent zapobiegawczy, hamując kiełkowanie zarodników DTR. Dodatkowo wykazują tzw. efekt green-ing (zieloności) – stymulują roślinę do intensywniejszej fotosyntezy, poprawiają gospodarkę wodną i opóźniają procesy starzenia się liści. Warto zastosować sprawdzony produkt Dobromir Top 250 SC. Został on zaprojektowany z myślą o stosowaniu głównie zapobiegawczym. Aplikacja preparatu zanim patogen zainfekuje tkanki roślinne tworzy barierę ochronną, która skutecznie uniemożliwia kiełkowanie zarodników grzyba wywołującego DTR.
Zawarta w produkcie substancja czynna – azoksystrobina (z grupy strobiluryn, grupa FRAC 11) – działa na roślinę zarówno wgłębnie, jak i układowo (systemicznie). Oznacza to, że preparat nie tylko pozostaje na powierzchni, ale jest pobierany przez roślinę i przemieszczany w jej wnętrzu. Dzięki temu chroni nowo wyrastające przyrosty oraz miejsca trudniej dostępne podczas oprysku, gwarantując długotrwałą i pełną ochronę całej architektury liścia. Stosując Dobromir Top 250 SC odpowiednio wcześnie, zyskują Państwo pewność stabilnej ochrony łanu, co bezpośrednio przekłada się na zachowanie wysokiego potencjału plonowania i doskonałej zdrowotności roślin.
Chemia to ostateczność. Jako praktycy musimy wdrażać zintegrowane metody ochrony, które obniżają presję patogenu, zanim ten w ogóle zaatakuje roślinę. Jeśli rezygnujemy z pługa, musimy zrekompensować to innymi działaniami.
Monokultura zbożowa w systemie bezorkowym wiąże się z dużym ryzykiem. Pszenica uprawiana po pszenicy generuje potężny bank zarodników DTR. Wprowadzenie do płodozmianu rzepaku ozimego, roślin strączkowych, buraków cukrowych lub kukurydzy przerywa cykl rozwojowy grzyba.
Jeśli na polu zostaje duża ilość słomy, naszym celem powinno być jak najszybsze jej rozłożenie. Pomaga w tym aplikacja azotu na ściernisko (np. w formie RSM) lub zastosowanie nowoczesnych preparatów biologicznych opartych na bakteriach z rodzaju Bacillus – wspomniana Synergia Split. Szybsza mineralizacja celulozy to likwidacja zimowego schronienia dla DTR.
Wszystkie powyższe zabiegi mogą okazać się niewystarczające, jeśli zasiejemy odmianę podatną. Wybór odpowiedniego materiału siewnego to pierwsza, najważniejsza decyzja w sezonie.
Na stronie naszenasiona.pl kładziemy nacisk na to, aby rolnicy gospodarujący w systemach uproszczonych wybierali wyłącznie kwalifikowany materiał siewny odmian pszenicy o potwierdzonej, wysokiej odporności genetycznej na DTR i septoriozy. Zakup kwalifikowanych nasion o wysokim wigorze początkowym gwarantuje, że rośliny od samych wschodów będą silniejsze, lepiej zniosą presję patogenów i optymalnie wykorzystają potencjał zastosowanych środków ochrony roślin. W związku z tym szczególną uwagę należy zwrócić na odmianę pszenicy RGT Diplom, która w skali do 9 pkt osiągnęła aż 8 punktów, co czyni ją wyjątkowo odporną.
Stała lustracja pól od fazy krzewienia, bezbłędne odróżnianie objawów DTR od innych chorób oraz precyzyjnie dobrana technologia fungicydowa (oparta na silnych triazolach i SDHI) to jedyna droga do ochrony potencjału plonotwórczego. Pamiętajmy jednak, że najtańszą i najbardziej efektywną formą ochrony zawsze pozostaje profilaktyka: