W nowoczesnej agrotechnice azot pozostaje najważniejszym składnikiem plonotwórczym. Jednak efektywność jego wykorzystania zależy nie tylko od dawki, ale przede wszystkim od:
Analiza technologii stosowanych na Demo Farmach w sezonie 2024/2025 (lokalizacje m.in. Kościeleczki, Rypałki Prywatne, Obłaczkowo) pokazuje, jak precyzyjne nawożenie roślin azotem przekłada się na kondycję topowych odmian pszenicy ozimej.
Efektywne gospodarowanie azotem zaczyna się na długo przed ruszeniem wiosennej wegetacji. Na Demo Farmie w Rypałkach Prywatnych, gdzie siew był opóźniony (październik), kluczową rolę odegrało nawożenie przedsiewne.
Zastosowano tam MacroSpeed® Optima Plus (170 kg/ha). Jest to nawóz NPK, który dostarcza startową dawkę fosforu, potasu, siarki oraz wapnia – składników niezbędnych do rozwoju systemu korzeniowego przed zimą. Silny korzeń to warunek konieczny, aby roślina mogła efektywnie pobierać wodę i składniki pokarmowe w krytycznych fazach wiosną.
Kolejnym kluczowym zabiegiem, praktykowanym w styczniu i lutym, było uzupełnienie siarki i magnezu. W lokalizacjach takich jak Kurki, Rypałki czy Wymysłowice zastosowano MacroSpeed® Green. Siarka zawarta w tym nawozie jest niezbędna do przemian azotu w roślinie – bez niej azot nie buduje białka, lecz gromadzi się w formach niebiałkowych. Wczesny wysiew (np. 150 kg/ha w Kościeleczkach) pozwala na rozpuszczenie granul i przemieszczenie składników w głąb profilu glebowego, co jest kluczowe w obliczu wiosennych susz.
Równolegle stosowano Korn-Kali (np. 100 kg/ha w Rypałkach). Potas reguluje gospodarkę wodną roślin, co w połączeniu z magnezem intensyfikuje fotosyntezę i przyspiesza regenerację zbóż po zimowym spoczynku.
Gdy ruszyła wegetacja, strategia nawożenia azotem została zróżnicowana w zależności od warunków wilgotnościowych.
Na start wegetacji (początek marca) wybrano nawozy saletrzane, które działają szybko, pobudzając rośliny do krzewienia i regeneracji. W Rypałkach Prywatnych zastosowano saletrę amonową Anvistar w dawce 250 kg/ha (85 kg N/ha). Forma azotanowa jest tu kluczowa, gdyż jest natychmiast dostępna dla roślin, nie wymagając procesów przekształcania w glebie, co ma znaczenie przy niskich temperaturach wczesną wiosną.
W obliczu widma braku opadów w marcu i kwietniu, na wielu plantacjach (Obłaczkowo, Rypałki) zdecydowano się na przyspieszenie podania drugiej dawki azotu, często przy użyciu RSM (Roztwór Saletrzano-Mocznikowy).
• Dawka: Przykładowo 160 l/ha RSM 32 (ok. 68 kg N/ha).
• Zaleta: RSM zawiera trzy formy azotu (azotanową, amonową i amidową). Wysoka zawartość formy amidowej pozwala na wcześniejsze zastosowanie nawozu RSM w okresie optymalnej wilgotności gleby. Dzięki temu zazwyczaj występujące jeszcze opady przemieszczają azot głębiej w profil glebowy, w strefę zasięgu korzeni. Tam forma amidowa uwalnia się systematycznie i staje się dostępna dla roślin w późniejszym terminie – właśnie wtedy, gdy często występują deficyty opadów, które uniemożliwiłyby efektywne zadziałanie nawozów granulowanych.
Innowacyjnym uzupełnieniem nawożenia mineralnego był zabieg mikrobiologiczny produktem Novobakt AzoFosfo (250 g/ha). Aplikowany przed deszczem, wprowadza do ryzosfery, czyli strefy wokół korzenia, bakterie, które:
Wsparcie dolistne realizowano również poprzez dodatek Mocznika (10 kg/ha) do zabiegów dokarmiających, co pozwala na szybkie dostarczenie azotu w formie amidowej bezpośrednio przez liść, omijając barierę korzeniową w stresie suszy.
Zastosowana technologia azotowa pozwoliła na utrzymanie wysokiego potencjału plonowania, mimo okresowych niedoborów wody. W fazie BBCH 32 (drugie kolanko) zaobserwowano następujące reakcje topowych odmian:
1. Maxus: Odmiana ta w pełni wykorzystała dostępny azot, budując grube, sztywne pędy i szeroką, ciemno wybarwioną blaszkę liściową. W Rypałkach i Obłaczkowie rośliny tej odmiany utrzymały 3-4 silne pędy kłosonośne. Jest to odmiana o wysokim potencjale biomasy.
2. RGT Diplom: Wykazała się stabilnością i efektywnym gospodarowaniem azotem w warunkach stresowych. Odmiana ta nie wykazuje nadmiernej wybujałości, co w połączeniu z dobrą odpornością na wyleganie czyni ją bezpiecznym wyborem na intensywne stanowiska.
3. KWS Jubilum: Ciekawostka agrotechniczna – mimo intensywnego nawożenia zachowuje jaśniejszy kolor liści („poskręcanych” i długich). Jest to cecha genetyczna, a nie objaw niedoboru azotu. Odmiana ta buduje gęsty łan o wysokim potencjale plonowania.
4. Alabama: Wzór zdrowotności. Wolniejszy wigor jesienny został zrekompensowany wiosną dzięki dostępności azotu (Anvistar/RSM), co pozwoliło jej dorównać pokrojem odmianie Maxus.
5. Pallas: Odmiana o grubych pędach, wymagająca dobrego zaopatrzenia w azot, aby wykarmić potężną biomasę.
Zestawienie nawozów stosowanych w technologii Demo Farm
Poniższa tabela prezentuje kluczowe produkty azotowe i wspomagające wykorzystane w omawianych lokalizacjach:
Produkt | Typ/Skład | Termin stosowania | Atuty i korzyści |
| MacroSpeed Optima Plus | PK (S,Ca) | Przedsiewnie | Budowa fundamentu plonu, zapewnienie startowej dawki potasu i fosforu dla roślin. |
| Korn-Kali | Potas (K), Magnez (Mg), Sód (Na), Siarka (S) | Zima/wczesna wiosna | Regulacja gospodarki wodnej, poprawa odporności na suszę, regeneracja po zimie. |
| Saletra amonowa Anvistar | Azot (N) – forma azotanowa i amonowa | I dawka (start wegetacji) | Szybkie działanie („efekt startowy”), pobudzenie krzewienia i regeneracji uszkodzeń zimowych. |
| RSM | Azot (N) – forma azotanowa, amonowa i amidowa | II dawka | Wydłużona dostępność azotu, skuteczność w warunkach mniejszych opadów, precyzja dawkowania. |
| Mocznik | Azot (N) – forma amidowa | Dolistnie (z zabiegiem odżywczym) | Szybka interwencja w formie nawożenia dolistnego, bezpieczne uzupełnienie azotu. |
| Novobakt AzoFosfo | Produkt mikrobiologiczny | Wiosna (przed deszczem) | Wiązanie azotu atmosferycznego, udostępnianie fosforu. |
Obserwacje z Demo Farm Ampol-Merol jednoznacznie wskazują, że nawożenie azotem to proces, a nie jednorazowy zabieg. Kluczem do sukcesu w uprawie pszenicy jest nie tylko dostarczenie azotu w formie Anvistaru czy RSM, ale także przygotowanie rośliny do jego pobrania poprzez wczesne zastosowanie siarki (MacroSpeed Green) oraz wsparcie biologiczne (Novobakt AzoFosfo). Wczesna aplikacja nawozów pozwala zminimalizować ryzyko wynikające z wiosennych deficytów wody i zapewnia roślinom optymalny start, co przekłada się na liczbę i jakość pędów kłosonośnych.